|
پایگاه اطلاع رسانی دانایی: مقاله «حديث» نوشته «عبدالقادر طيب» از نويسندگان هندی دائرةالمعارف «اسلام و مسلمانان» توسط «صادق حسينيان» ترجمه و در آخرين شماره فصلنامه حديث انديشه (6/ پائيز و زمستان 87) منتشر شده است. به گزارش دانایی به نقل از خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، «دائرةالمعارف اسلام و مسلمانان»، كتاب مرجعی در مورد اسلام و در مورد زندگی و اعتقادات مسلمانان و برای دانشجويان در هزاره جديد تنظيم شده است. اين كتاب كاری جهانی است كه بازتاب دهده تحقيقات عميق و كارهايی است كه چهره اسلام را در طول تاريخی كه بر آن گذشته بيان میكند. اين كتاب در دو جلد و 504 مقاله تنظيم شده است و متن حاضر ترجمه مدخل حديث اين دائرةالمعارف است. نويسنده اين مقاله «عبدالقادر طيب» از نويسندگن اين كتاب است. وی از اساتيد دانشگاه رادباند هند بوده و هماكنون در مركز تحقيقات اسلام و زندگی عمومی در آفريقا مشغول به كار است. طيب در ابتدای مقاله مینويسد: حديث، نوع خاصی از ادبيات اسلامی است كه در دوره آغازين تاريخ اسلام به وجود آمده است؛ اين نكته را میتوان در كتب فقهی تاريخی باقی مانده كه به نويسندگان قرن هشتم نسبت داده میشوند، پيدا كرد. از آن زمان تاكنون شمار كثيری از احاديث در اين مجموعهها جمعآوری شده است. وی در اين مقاله به بررسی نقش حديث در فرهنگ اسلامی، مجموعهها و تاريخ میپردازد و در بخش اول يعنی نقش حديث در فرهنگ اسلامی تصريح میكند كه احاديث كه غالبا دربردارنده سنن اسلامی هستند، همراه با قرآن به عنوان يكی از منابع مهم برای هدايت مسلمانان به حساب میآيند. در بخش مجموعهها اين محقق به بررسی روند جمعآوری كتب حديثی میپردازد و میگويد: در كتب حديثی كه قديمترين كتب باقیمانده از متقدمين هستند، همه نوع حديثی وجود دارد. اين روش از جمعآوری احديث، مستمر بوده و مثالهای زيادی از اين مجموعه وجود دارد كه دربردارنده نوع مشخصی از حديث يا احاديثی در مورد موضوعات خاص هستند. طيب در بخشی از مقاله اظهار میكند كه مهمترين كتب حديثی شيعه توسط كلينی، ابن بابويه قمی و شيخ طوسی نگاشته شده است كه متعلق به گروه مصنفات هستند. چندين مجموعه حديثی باقیمانده از قرن 9 تاكنون، روش ديگری از تأليفات حديثی را پيش پای ما میگذارد. در اين كتب همه احاديثی كه سندشان به يك نفر بر میگردد، يكجا جمع شده است. وی میافزايد: مشهورترين مسند، مربوط به احمد بن حنبل است، اما مسانيد كهنتر از آن، نيز وجود دارد مثل مسند حميدی يا مسند طياليسی كه اين آخری احتمالا توسط يكی از شاگردان وی نوشته شده است و از مسانيد متأخر میتوان به تهذيبالاثر طبری كه ناقص ماند يا مسند ابويعيل يا المعجمالكبير طبرانی اشاره كرد. در بخش تاريخ نيز اين محقق به بررسی تاريخ حديث میپردازد و مینويسد: احاديثی كه از قرن نهم تا يازدهم وارد كتب حديثی شيعه شده است، از احاديثی كه در ساير دوران نگاشته شده، بيشتر است. احاديث با توجه به اسنادشان خود میگويند كه از متقدمين به ما رسيدهاند. چهار راه برای آگاهی بيشتر ما از اين احاديث وجود دارد كه عبارتند از: سند، متن، توضيحات مربوط به زندگی راويان و معيارهای بعدی در مورد روايان كه از منابع مختلف نقل میشود. نويسنده در بخش ديگری از مقاله خود مینويسد: تحقيقات نشان میدهد كه مجموعههايی نظير مصنف عبدالرزاق و سيره ابن هشام، از منابع متقدم گرفته شدهاند. بخشی از اطلاعات هر كتاب حديثی حتما درست است، ولی اطلاعات خاصی در مورد كيفيت احاديثی كه نقل كرده به ما نمیدهد. اين افراد همراه با منابع جمعكنندگان حديث، نظير ابن شريح يا ابن اسحاق در نيمه اول قرن هشتم زندگی میكردند. همچنين واضح است كه بخش زيادی از احاديث نقل شده توسط اين افراد، جعلی نيستند و به دروغ به ساير محدثان نسبت داده نشدهاند، بلكه غالبا از افرادی كه آنها را میشناختند، حديث ذكر میكنند. يادآور میشود، ششمين شماره دو فصل نامه حديث انديشه حاوی 11 مقاله پيرامون علوم حديث ويژه پاييز و زمستان 87 به صاحبامتيازی دانشكده علوم حديث، مديرمسئولی «محمد محمدینيك (ریشهری)» و سردبيری «ناصر رفيعی محمدی» و زير نظر 10 نفر از اعضای هيئت تحريريه كه جملگی از اساتيد دانشگاه هستند به تازگی چاپ و منتشر شد. علاقهمندان برای كسب اطلاعات بيشتر میتوانند با شماره تلفن 55952524 و نشانی اينترنتی اين نشريه www.hadith.ac.ir تماس بگيرند.
|
